|
ÜNİTE 1: ARACIN VE MOTORUN KISIMLARI
Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini
mekanik enerjiye çeviren araçlara
MOTOR denir.
Motorlar yakıt çeşitlerine
göre: 1)BENZİN
2)DİZEL 3)LPG
Motorlar soğutma sistemlerine göre: 1)HAVA
2)SU
Yakıtın yanma yerine göre:
1)İÇTEN
YANMALI 2)DIŞTAN
YANMALI
Araçlarda kullanılan motorlar:
İÇTEN
YANMALI
İçten yanmalı motorlarda:
1)BENZİN
2)DİZEL 3)LPG
Motorlar çalışma zamanlarına göre: 1)İKİ
ZAMANLI 2)DÖRT
ZAMANLI
Benzinli bir motor;
SIKIŞTIRILMIŞ OLAN BENZİN-HAVA KARIŞIMI
BUJİ İLE ateşlenir.
Buji ile ateşlemeli motorlarda;
BENZİN VE LPG kullanılır.
Motorlarda dört zamanın oluşum sırası;
1)EMME
2)SIKIŞTIRMA 3)ATEŞLEME
4)EGSOZ
Enjektörden püskürtülerek ateşleme
yapılan motorlarda; MOTORİN
kullanılır.
Motorun parçaları:
1)KRANK
MİLİ 2)KARBÜRATÖR
3)PİSTON
4)ENJEKTÖR 5)DİSTRİBÜTÖR
6)MARŞ MOTORU 7)BUJİ
8)KAM MİL
9)HAVA
FİLTRESİ 10)EKSANTRİK
DİŞLİSİ 11)SİLİNDİR
BLOĞU 12)SİLİNDİR KAPAĞI
13)KARTER 14)SUBAB
15)MANİFOLD
16)SEGMAN
17)RADYATÖR
18)ENDÜKSİYON BOBİNİ
19)YAĞ POMPASI 20)ALTERNATÖR
Motorda SUBAB AYARI yapılır.
Silindir bloğunun görevi;
KRANK MİLİ VE PİSTONLARA YATAKLIK yapar.
Eksantrik (kam) milinin görevi;
SUBABLARA HAREKET verir.
Krank milinin görevi;
PİSTONLARA HAREKET verir.
ÜNİTE 2:MOTORUN ÇALIŞMA SİSTEMLERİ VE
PRENSİBLERİ
ATEŞLEME SİSTEMİ
Ateşleme sisteminin
parçaları; 1)DİSTRİBÜTÖR
2)BUJİ 3)ENDÜKSİYON
BOBİNİ
Distribütörün parçaları;
1)PLATİN
2)MEKSEFE 3)TEVZİ
MAKARASI
Bujinin görevi;
ATEŞLEMEYİ SAĞLAMAK.
Distribütörün görevi;
ATEŞLEME SIRASINA GÖRE BUJİLERE ELEKTRİK
DAĞITMAK.
Endüksiyon bobinin görevi;
AKÜMÜLATÖRÜN VOLTAJINI 15.000 İLE 25.000
VOLT ARASINDA YÜKSELTMEK
Bujilere, ateşleme sırasına göre akım
dağıtan parça DİSTRİBÜTÖRDÜR.
Motor çalışmazken kontak anahtarı
ateşleme durumunda açık unutulduğunda
ateşleme sisteminde;
1)PLATİN
YANAR
2)ENDÜKSİYON BOBİNİ YANAR.
Kullanma klavuzuna göre, belli km.
sonunda araçta; 1)BUJİ
DEĞİŞİR 2)PLATİN DEĞİŞİR
Ateşleme sisteminde yapılan ayarlar;
1)BUJİ
AYARI 2)PLATİN AYARI
3)AVANS AYARI
Platin, meme yapmış ise;
ZIMPARA İLE TEMİZLENİR.
Platin, meme yapmış ise;
MEKSEFE(KONDANSATÖR) ARIZALANMIŞTIR.
Benzinli bir motorda, normal yanma
olmamasının sebepleri;
1)BUJİLER
NORMAL ATEŞLEME YAPMIYORDUR.
2)PLATİN
AYARI BOZUKTUR.
3)BUJİLER
KURUM BAĞLAMIŞTIR.
Motorun çalışması sarsıntılı ise;
BUJİ KABLOLARINDAN BİRİ ÇIKMIŞTIR.
Bujiler ayarsız veya aşınmış ise;
MOTOR ÇEKİŞTEN DÜŞER.
Buji ve platin ayarları yanlış yapılmış
bir motorun egsoz dumanı rengi SİYAH
çıkar.
Dört zamanlı bir dizel motorunda
ateşleme;
SIKIŞTIRMA ZAMANI SONUNDA SİLİNDİRE
YAKIT PÜSKÜRTÜLEREK yapılır.
Dört zamanlı bir benzin motorunda
bujinin ateşlemesi;
SIKIŞTIRMA ZAMANI SONUNDA gerçekleşir.
İki zamanlı bir motorlarda ateşleme
HER DEVİRDE yapılır.
İki zamanlı motorda pistonun 2
hareketinde bir iş elde edilir.
Elektronik ateşleme sisteminin
avantajları;
1)YAKIT
TASARRUFU SAĞLAR 2)BUJİNİN
ÇAKMA VOLTAJI YÜKSEKTİR.
Elektronik ateşleme sisteminde PLATİN
yoktur.
YAKIT SİSTEMİ
Yakıt sisteminin parçaları: 1)KARBÜRATÖR
2)HAVA FİLTRESİ 3)YAKIT
POMPASI
Enjeksiyonlu
araçlarda ise yakıt sisteminin parçası
OKSİJEN SONDASIDIR.
Motora gerekli olan benzin-hava
karışımını ayarlayan ve bunu 1/15
oranında ayarlayan parça; KARBÜRATÖR.
Hava filtresinin görevi;
KARBÜRATÖRE GİREN HAVAYI TEMİZLER
Hava filtresinin tıkanmasını önlemek
için;
BASINÇLI HAVA İLE TEMİZLENİR.
Hava filtresi tıkanırsa;
Motor ZENGİN KARIŞIMLA çalışır.Araç
FAZLA YAKIT yakar.
Motor BOĞULUR.
Boğulmuş motoru kurtarabilmek için
GAZ PEDALINA basılır.
Jigle devresinin görevi;
SOĞUK HAVALARDA MOTORUN KOLAY
ÇALIŞMASINI SAĞLAR.
Jigle kelebeği;
KARBÜRATÖRÜN HAVA GİRİŞ DELİĞİ ÖNÜNDE
bulunur.
Karbüratör; EMME MANİFOLDU
üzerinde bulunur.
Silindir içerisindeki yanmış gazlar
EGSOZ BORUSU İLE atılır.
Basınçlı olarak çıkan yanmış gazların
sesini azaltan parça EGSOZ
SUSTURUCUSUDUR.
Araçta yakıt ikmali yapılırken; MOTOR
STOP ETTİRİLİR.
Yakıt göstergesinin ışığı yanınca
ARAÇ 30-50 KM DAHA YOL ALIR.
Araç kış şartlarına hazırlanırken;
1)OTOMATİK
JİGLE, KIŞLIK POZİSYONA ÇEVRİLİR.
2)HAVA
FİLTRESİ KIŞLIK POZİSYONA ÇEVRİLİR.
Bir aracın egsoz duman rengi siyah
çıkıyorsa; HAVA FİLTRESİNE
bakılır.
Bir aracın egsoz duman rengi siyah
renkte çıkıyorsa sebebi KARIŞIM ORANI
BOZULMUŞTUR.
Yakıt içerisinde toz,su, pislik varsa
motor DÜZENSİZ, TEKLEYEREK
çalışır.
Araçta egsozdan fazla ses çıkıyorsa
EGSOZ SUSTURUCUSU DELİKTİR.
Motor ısınınca stop ediyorsa
KARBÜRATÖRE bakılır.
Yakıt sisteminde yapılan ayarın adı
RÖLANTİ AYARI
Araç kullanırken yakıt tasarrufu
sağlamak için;
1)HAVA
FİLTRESİ TEMİZLENİR
2)JİGLE
DEVRESİ ÇEKİK UNUTULMAMALIDIR
3)ESKİMİŞ
BUJİLER TEMİZLENMELİ VEYA
DEĞİŞTİRİLMELİDİR
4)ANİ
DURUŞ VE KALKIŞTAN KAÇINMAK
5)LASTİKLERİN
HAVASI NORMAL DEĞERİNDE OLMASINA DİKKAT
EDİLİR
6)ARACIN
HIZINA GÖRE UYGUN VİTESTE GİDİLİR
Araçta fazla yakıt sarfiyatının sebebi;
1)FRENLERİN
SIKI OLMASI
2)DEBRİYAJ
(KAVRAMA) KAÇIRMASI
Yeni bir araçta rodaj zamanı (motorun
alıştırılması 0_2000 km. arası )
doluncaya kadar;
1)FAZLA
SÜRAT YAPILMAZ.
2)ANİ
DURUŞ VE KALKIŞ YAPILMAZ.
3)ANİ
FREN YAPILMAZ.
4)SÜREKLİ
AYNI VİTESLE GİDİLMEZ.
Ayak gaz pedalından çekilmiş vaziyette
iken karbüratörün RÖLANTİ DEVRESİ
çalışır.
Katalitik konvektör bulunan araçlarda
KURŞUNSUZ BENZİN kullanılır.
Yakıt otomatiği (pompası) YAKIT
DEPOSUYLA KARBÜRATÖR ARASINDA
bulunur.
Motor sıcakken jikle çekili unutulursa;
FAZLA YAKIT TÜKETİLİR.
Rölanti devrinin yüksek olmasının
etkisi; YAKIT TÜKETİMİ ARTAR.
Yakıt tasarrufuna etki eden ayarlar:
1)BUJİ
AYARI 2)PLATİN
AYARI 3)AVANS
AYARI
Aracın belli bir kilometre gideceği
kadar yakıtın araç üzerinde
bulundurulmasına yarayan güvenli parça
YAKIT DEPOSUDUR.
Depodaki yakıtın azaldığını sürücüye
bildiren gösterge YAKIT
GÖSTERGESİDİR.
MARŞ SİSTEMİ
Marş siteminin parçaları; 1)Akümülatör
2)Marş motoru 3)Kontak
anahtarı 4)Volan dişlisi
Marş motorunun görevi;
MOTORA İLK HAREKET VERMEK.
Marş motoru ilk hareketini VOLAN
DİŞLİSİNE VERİR.
Akümülatörün görevi;
MARŞ MOTORUNA İLK HAREKET İÇİN ELEKTRİK
VERMEK.
Motor çalışmazken akümülatörün görevi;
IŞIK VE ÖZEL ALICILARI ÇALIŞTIRMAK.
Akümülatörü şarj eden (dolduran)
ALTERNATÖR
Aracı çalıştırırken marşa basma süresi
10-15 SN.
Akümülatörün kutup başlarının oksitleri
ILIK SODALI SU İLE temizlenir.
Akümülatörün iki kutup başı üzerine
birden dokunacak şekilde bir madeni
parça değdirirsek; KISA DEVRE OLUR VE
PATLAR.
Akümülatörün eksi (-) ve artı
(+) kutupları arasındaki fark
ARTI KUTUP EKSİYE GÖRE DAHA
KALINDIR.
Akümülatörün bakımında;
1)PLAKALARIN
1 CM. ÜZERİNE KADAR SAF SU KONUR.
2)AKÜMÜLATÖRÜN
KUTUP BAŞLARININ OKSİTLERİ TEMİZLENİR.
3)ELEMAN
KAPAK DELİKLERİNİN AÇIK OLUP OLMADIĞINA
BAKILIR.
Akümülatörün elektrolit seviyesi azalmış
ise SAF SU ilave edilir.
Kışın akünün donmaması için;
AKÜMÜLATÖR TAM ŞARJ EDİLİR
Akümülatörün kendiliğinden boşalmasının
sebebi;
1)AKÜMÜLATÖRÜN
ÜST KISMINDA PİSLİK BİRİKMİŞTİR.
2)PLAKALAR
ARASINDA KISA DEVRE OLMUŞTUR.
3)
10-15 SANİYEDEN FAZLA MARŞ YAPILIRSA
Akümülatörün bakımı HAFTALIK
yapılır.
Araç üzerinde kısa devreden doğacak
yangın durumunda BATARYANIN KUTUP
BAŞLARI ÇIKARTILIR.
Akümülatörden kaynaklanan arızalar;
1)MARŞ
MOTORU MARŞ DURUMUNDA HİÇ DÖNMÜYORSA
2)MARŞA
BASILDIĞINDA MARŞ MOTORU ÇALIŞMAZ
KORNADA ÇALIŞMAZ İSE
3)KONTAK
ANAHTARINI AÇIP MARŞ YAPILDIĞINDA MARŞ
MOTORU ÇALIŞMIYORSA
4)ARACI
ÇALIŞTIRMAK İÇİN MARŞ YAPILDIĞINDA MARŞ
MOTORU ÇALIŞMIYORSA
5)MARŞA
BASILDIĞINDA ‘TIK’ DİYE SES GELİP MARŞ
MOTORU ÇALIŞMIYORSA
6)MARŞ
DURUMUNDA MARŞ MOTORU YAVAŞ DÖNÜYORSA
Motor çalışırken marş yapılırsa; MARŞ
DİŞLİSİ ZARAR GÖRÜR.
Marş yapıldığında aracın motoru rahat
dönüyor fakat çalışmıyorsa;
1)ATEŞLEME
SİSTEMİ 2)YAKIT
SİSTEMİ ARIZALIDIR.
Marşa basılıp motor çalıştığında;
1)YAĞ
LAMBASI
2)ŞARJ LAMBASI kendiliğinden
söner.
Akümülatör başka bir akümülatörle
takviye yapılacaksa PARALEL (+ +) (-
-)
Dijital göstergeli araçlarda AKÜ
TAKVİYESİ YAPILMAZ.
Takviye akü ile hareket ARACIN
AKÜSÜNE 12 VOLTLUK TAKVİYE AKÜ PARALEL
BAĞLANARAK yapılır.
Araç iteklenerek motor çalıştırılacak
olursa; TRİGER KAYIŞI KOPABİLİR.
Seyir halindeki benzin motorlu bir araç,
su birikintisine girip ıslanarak stop
ederse; ATEŞLEME SİSTEMİNİN PARÇALARI
KURUTULARAK ÇALIŞTIRILMALI.
YAĞLAMA SİSTEMİ
Yağlama sisteminin
parçaları; 1)KARTER
2)YAĞ POMPASI
Motordaki yağın görevi;
1)SÜRTÜNMEDEN
DOLAYI OLUŞAN AŞINMAYI ÖNLEMEK,
2)MOTORUN
SOĞUTULMASINA YARDIMCI OLMAK,
3)ÇALIŞAN
PARÇALARIN TEMİZLİĞİNİ SAĞLAMAK.
Karter’in görevi;
MOTOR YAĞLAMA YAĞINA DEPOLUK EDER.
Motor çalıştığı sürece yağlamanın olup
olmadığı MOTOR YAĞ GÖSTERGESİNDEN
ANLAŞILIR.
Motor çalışırken yağ göstergesinde her
hangi bir anormallik görüldüğünde;
MOTOR HEMEN DURDURULUR.
Motora yağlama yağı SUBAB KAPAĞI
ÜZERİNDEN konulur.
Araçta motor yağının kontrolü yapılırken
yağ, yağ çubuğunun YAĞ ÇUBUĞUNUN İKİ
ÇİZGİ ARASINDA OLMALIDIR.
Motorun yağ yakmasının sebebi;
SİLİNDİRLER AŞINMIŞTIR.
Motorun yağlama yağı seviyesi normalin
çok altında iken motor çalıştırılacak
olursa MOTOR ISINIR VE YANAR.
Araçta motor yağının kontrolü GÜNLÜK
yapılır.
Araçta motor yağı kontrolü yapılırken;
1)ARACIN
DÜZ ZEMİNDE OLMASINA DİKKAT EDİLİR
2)KONTAK
ANAHTARI KAPATILIR, YAĞIN KARTERE İNMESİ
İÇİN 4-5 DAKİKA BEKLENİR VE KONTROL
EDİLİR.
Motor yağı değiştirileceği zaman
MOTORUN SICAK OLMASINA dikkat
edilir.
Kullanma kılavuzuna göre belli kilometre
sonunda araçta;
1)MOTOR
YAĞI
2)YAĞ FİLTRESİ
Motorda yağ basıncı yoksa sebeplerinden
biri FİLTRE TIKANMIŞTIR.
Motor yağının eksilmesinin sebebi;
KARTER CONTASININ YIRTILMASINDAN
kaynaklanır.
Yağ pompası hareketini; EKSANTRİK
(KAM MİLİ)’NDEN alır.
Yağ çubuğunun görevi;
KARTERDEKİ MOTOR YAĞI SEVİYESİNİ
gösterir.
SOĞUTMA SİSTEMİ
Soğutma sisteminin görevi;
YANMA SONUCU MEYDANA GELEN ISIYI ÇALIŞMA
SICAKLIĞINDA TUTMAK.
Soğutma sisteminin parçaları; 1)Radyatör
2)Termostat 3)Vantilatör
4)Vantilatör kayışı
Radyatörün görevi;
SOĞUTMA SUYUNA DEPOLUK EDER.
Radyatöre konulacak su İÇİLECEK
TEMİZLİKTE OLMALIDIR.
Radyatöre konulacak su PETEKLERİN
ÜSTÜNDE OLMALIDIR.
Motor çok sıcaksa radyatöre ILIK VE
KİREÇSİZ SU konulmalıdır.
Vantilatörün görevi;
RADYATÖRDEKİ SUYU SOĞUTMAK.
Vantilatör kayışına parmakla
basıldığında 1-1,5 CM. ESNEMELİDİR.
Vantilatör kayışı hareketini; KRANK
MİLİ KASNAĞINDAN alır.
Vantilatör kayışı gevşek veya kopmuş
ise; MOTOR HARARET YAPAR.
Termostatın görevi;
MOTOR SUYUNUN SICAKLIĞINI ÇALIŞMA
SICAKLIĞINDA SABİT TUTMAKTIR.
Termostat; SİLİNDİR KAPAĞI ÇIKIŞINDA
BULUNUR.
Termostat sökülürse; MOTOR SOĞUK
ÇALIŞIR,GEÇ ISINIR,AŞINMALAR ARTAR.
Soğutma sisteminde su azalıyorsa sebebi;
1)SİLİNDİR
KAPAK CONTASINDA KAÇAK VARDIR.
2)KALORİFER
HORTUMLARINDA KAÇAK VARDIR.
Motor bloğundaki su kanallarında çok
miktarda paslanma ve kireçlenme olmuşsa
MOTOR FAZLA ISINIR.
Motor sıcakken radyatöre su ilave etmek
gerekirse MOTOR RÖLANTİDE ÇALIŞIRKEN,
ILIK SU YAVAŞ YAVAŞ İLAVE EDİLİR.
Motor sıcak iken radyatöre soğuk su
konulması SİLİNDİR KAPAĞI İLE
BLOĞUNUN ÇATLAMASINA SEBEB OLUR.
Soğutma sisteminde su yeterli olduğu
halde, motorun fazla ısınmasının sebebi;
TERMOSTAT ARIZALANMIŞTIR
Motorun çok sıcak olarak çalışması
MOTORUN ÇEKİŞTEN DÜŞMESİNE SEBEB OLUR.
Çok sıcak radyatörün kapağı
RADYATÖRÜN HAVA BASINCI ALINDIKTAN SONRA
KAPAK AÇILIR.
Aracın soğutma su seviyesi GÜNLÜK
kontrol edilir.
Donmayı önlemek için radyatöre
ANTİFİRİZ konulur.
Su kaynatarak su seviyesi eksilmiş bir
motora konulacak su ILIK SU
olmalıdır.
Fan soğutuculu bir araçta motor hararet
yapıyorsa;
1)FAN
MOTORU ELEKTRİK BAĞLANTISI ÇIKMIŞTIR.
2)FAN
MOTORU ELEKTRİK MÜŞÜRÜ BOZULMUŞTUR.
Motorun hararet yapma nedenleri;
1)VANTİLATÖR
KAYIŞI GEVŞEK VEYA KOPMUŞ İSE
2)RADYATÖR
PETEKLERİNİN TIKALI OLMASI
3)MOTORUN
UYGUN VİTES VE DEVİRDE KULLANILMAMASI
4)RADYATÖR
KAPAĞININ BOZULMASI
5)ANİ
DURUŞ VE KALKIŞ
6)TERMOSTAT
ARIZALI İSE
7)OTOMATİK
SOĞUTUCU (FAN ARIZALI) İSE
ŞARJ SİSTEMİ
Şarj sisteminin parçaları; 1)Alternatör
(Şarj Dinamosu) 2)Konjektör
(Regülatör)
Alternatörün görevi;
1)MEKANİK
ENERJİYİ ELEKTRİK ENERJİSİNE ÇEVİRİR.
2)AKÜMÜLATÖRÜ
ŞARJ EDER.
Vantilatör kayışının koptuğu ilk önce
ŞARJ GÖSTERGESİNDEN anlaşılır.
Aracın durdurulup kontağının
kapatılmasını gerektiren durum ŞARJ
LAMBASI YANDIĞI ZAMAN
Konjektör (regülatör) ün görevi;
ARACIN DEVRİ ARTTIKÇA ALTERNATÖRDEN
ÇIKAN AKIM VE VOLTAJI AYARLAYIP TESİSATA
VE AKÜYE GÖNDERMEKTİR.
Konjektör (regülatör) arızalı olursa;
1)ARACIN
AKÜSÜNDE SU KAYBI FAZLA OLUR.
2)ARAÇTA
AMPULLER SIKÇA PATLAR
Motor çalışırken şarj lambasının
yanmasının sebebi;
1)VANTİLATÖR
KAYIŞI GEVŞEKTİR
2)ALTERNATÖR
KABLO BAĞLANTILARININ GEVŞEK OLMASI
3)ALTERNATÖR
KÖMÜRÜNÜN AŞINMIŞ OLMASI
Alternatörlü araçta elektrik kaynağı ile
tamir yapılacağı zaman AKÜMÜLATÖR
KUTUP BAŞI BAĞLANTILARI
SÖKÜLÜR.
Motor çalışırken şarj göstergesi değer
göstermiyorsa; VANTİLATÖR KAYIŞI
KOPMUŞTUR.
Isı (hararet) göstergesinin görevi;
MOTOR ISISINI GÖSTERİR.
AYDINLATMA VE İKAZ SİSTEMİ
Aydınlatma sisteminin parçaları;
1)Sigorta 2)Lambalar 3)Flaşör
4)Kablolar 5)Korna 6)Fren ve
geri vites müşürü
Sigortanın görevi;
KISA DEVRE OLDUĞUNDA SİSTEMİ KORUMAK
Sigortalardan biri atmış ise AYNI
AMPERDE SİGORTA kullanılır.
Aracın farlarından bir kısmı veya
hiçbiri yanmıyorsa SİGORTALAR
ATMIŞTIR.
Aracın sinyal lambaları yanmıyorsa
FLAŞÖR ARIZALIDIR.
Aracın farları yanmıyorsa FAR
ANAHTARI ARIZALIDIR.
Aracın sinyal lambalarından biri
yanmıyorsa AMPUL YANMIŞTIR.
Fren pedalına basıldığında fren
lambalarından biri yanmıyorsa
YANMAYAN LAMBANIN AMPULÜ
YANMIŞTIR.
Aracın farlarından biri sönük yanıyorsa;
1)FAR
KABLO BAĞLANTILARI GEVŞEKTİR. 2)FAR
KABLO BAĞLANTILARI PASLANMIŞTIR.
Farların bakımı yapılırken FAR AYARI
yapılır.
GÖSTERGELER SİSTEMİ
Isı göstergesi çalışmıyorsa; ISI
GÖSTERGESİ MÜŞÜRÜ arızalanmıştır.
Yağ lambası araç çalışırken yanıyorsa;
YAĞ MÜŞÜRÜNÜN KABLOSUNDA KISA
DEVRE OLMUŞTUR.
Aracın fren lambaları yanmıyorsa;
FREN MÜŞÜRÜ arızalıdır.
Motor çalışırken şarj göstergesi değer
göstermiyorsa; VANTİLATÖR KAYIŞI
KOPMUŞTUR.
Araçlarda kısa farlar: 25 METRE
Araçlarda uzun farlar: 100 METRE
Aracın kilometre saati hiçbir değeri
göstermiyorsa; TELİ KOPMUŞTUR.
Enjeksiyon sistemli araçta kontak
anahtarını açtıktan sonra marş
yapabilmek için ENJEKSİYON SİSTEM
UYARI LAMBASININ sönmesi gerekir.
Dizel araçlarda kontak anahtarını
açtıktan sonra marş yapabilmek için;
KIZDIRMA(ISITMA) BUJİLERİNİN
LAMBASININ sönmesi gerekir.
Taşıt hareket halinde iken gösterge
panosunda sürekli yanan mavi ışığın
anlamı UZUN FARLARIN YANDIĞINI
bildiriyor.
ÜNİTE 3:AKTARMA ORGANLARI
Aktarma organı parçaları;
1)Debriyaj
(kavrama) 2)Vites
kutusu 3)Şaft
4)Diferansiyel 5)Aks
Debriyajın görevi;
MOTORLA VİTES KUTUSU ARASINDA İRTİBATİ
KESEREK VİTES DEĞİŞTİRME İMKANI SAĞLAR.
Vites kutusunun görevi;
ARACIN HIZINI VE TORKUNU (GÜCÜNÜ)
AYARLAR.
Şaftın görevi;
VİTES KUTUSUNDAN ALMIŞ OLDUĞU HAREKETİ
DİFERANSİYELE İLETMEK.
Diferansiyelin görevi;
1)ŞAFTTAN
ALIMIŞ OLDUĞU HAREKETİ 90 DERECE ÇEVİRİP
AKSLARA İLETMEK
2)VİRAJLARDA
TEKERLEKLERİN FARKLI AÇILARDA VE
HIZLARDA DÖNMESİNİ SAĞLAR.
Aks’ın görevi;DİFERANSİYELDEN
ALMIŞ OLDUĞU HAREKETİ TEKERLEKLERE
İLETMEK.
Araç hareket halinde iken debriyaj
(kavrama) pedalının üzerinde devamlı
durması halinde; DEBRİYAJ (KAVRAMA)
BALATASI AŞINIR.
Aracın ilk çalıştırılması esnasında bir
miktar gaz verildikten sonra DEBRİYAJ
PEDALINA BASILIR.
Debriyaj (kavrama) kaçırıyorsa;
DEBRİYAJ BALATASI YAĞLANMIŞTIR.
Debriyaj balatasının sıyrılarak
aşınmasının sebebi ; ANİ VE SERT
KALKIŞTAN
Debriyaj teli koparsa ARAÇ VİTESE
GEÇMEZ
Debriyaj bilyasının sık sık bozulmasının
sebebi; TAŞIT HAREKET HALİNDE İKEN
DEBRİYAJ PEDALINA YARIM BASILIYORDUR.
Debriyaj (kavrama) VOLAN İLE VİTES
KUTUSU ARASINDA bulunur.
Viteslere geçişte zorluk çekiliyorsa
DEBRİYAJ (KAVRAMA) AYIRMIYORDUR.
Vites değiştirilirken DEBRİYAJ
(KAVRAMA) PEDALINA basılır.
Vites kutusu (şanzuman) ses yapıyorsa;
VİTES KUTUSUNDA YAĞ KALMAMIŞTIR.
Vites değiştirilirken ses geliyorsa;
DEBRİYAJ PEDALINA TAM BASILMAMIŞTIR.
Vites kutusunun bakımı yapılırken
YAĞINA bakılır.
Araç geri vitese takılmak istendiğinde
takılmıyorsa; DEBRİYAJ PEDALINDAN
AYAK ÇEKİLİR YENİDEN BASILIR.
Vites kutusu ve diferansiyelin yağının
azalmasının etkisi; SES VE SÜRTÜNME
ARTAR, AŞINMA FAZLA OLUR.
Aktarma organlarında DİŞLİ YAĞI
kullanılır.
Hareketin motordan tekerleklere kadar
iletilmesini sağlayan aktarma
organlarının çalışma sırası:
DEBRİYAJ-VİTES
KUTUSU-ŞAFT-DİFERANSİYEL-AKS
TEKERLEKLER VE LASTİKLER
İç lastiği olanlara ŞAMRİELLİ LASTİK
İç lastiği olmayanlara DUBLEX LASTİK
Ön düzen (rot) ayarları bozuk olan bir
araçta muhtemel arıza ÖN LASTİKLER
İÇTEN VE DIŞTAN AŞINIR.
Araba lastiği değiştirilmesinde kriko
ile kaldırılmasında EL FRENİ ÇEKİLİR.
Aracın lastiklerinin havası normalden az
olursa;
YAKIT TÜKETİMİ FAZLA OLUR.
Aracın lastiklerinin havası normalden
fazla olursa;
1)DİREKSİYON
TİTRER.
2)LASTİKLERDEN ORTADAN AŞINIR.
Aracın lastikleri ARACA BİNİLECEĞİ
ZAMAN kontrol edilir.
Karlı havalarda ÇEKİCİ LASTİKLERİN
İKİSİNE zincir takılır.
Isıdan dolayı lastiklerin hava basıncı
fazlalaşmış ise LASTİKLERİN HAVASI
OLDUĞU BASINÇTA BIRAKILIR.
Ön lastiklerden biri dublex,
diğeri şamrielli lastik, ön
lastiklerden birinin havası az
diğerinin fazla,ön lastiklerden
biri yeni diğeri eski
lastik olursa ARAÇ BİR TARAFA
ÇEKER.
Aracın lastikleri üzerinde bulunan
rakamlar LASTİĞİN EBATLARINI
bildirir.
Bijonların temizliği KURU BEZLE
yapılır.
ÜNİTE 4: FREN SİSTEMİ
Fren sisteminin parçaları; 1)KAMPANA
VEYA DİSK 2)BALATA
Araçlarda AYAK VE EL FRENİ
kullanılır.
Ayak freninin görevi;
ÖN VE ARKA TEKERLEKLERİN BİRLİKTE
DURMASINI SAĞLAR.
El freninin görevi;
DURAN ARACI SABİTLEMEK.
El freni teli kopmuş ise EL FRENİ
TUTMAZ.
Fren yapılınca aracın hızı azalmıyorsa;
1)HİDROLİLİK
KALMAMIŞTIR.
2)FREN SİSTEMİNDE HAVA VARDIR.
El freni çekik vaziyette unutulup yola
devam edilirse; KAMPANALAR ISINIR
FREN TUTMAZ.
Soğuk havalarda el freni çekik halde
park edilirse; FREN BALATALARI
DONARAK YAPIŞIR.
Araç çalıştırılıp hareket ettirilmek
istendiğinde rahat harekete geçmiyor
zorlanıyorsa; EL FRENİ ÇEKİLİDİR.
Aracın kampanaları el ile kontrol
edildiğinde aşırı ısınmışsa; FREN
AYARLARI BOZULMUŞTUR.
Fren sisteminde HİDROLİK YAĞI
kullanılır.
Fren hidrolik kabındaki hidrolik yağının
seviyesi GÜNLÜK kontrol edilir.
ABS fren sisteminin avantajı;
DİREKSİYON HAKİMİYETİ SAĞLAMAK.
ASR fren sisteminin avantajı;
VİRAJLARDA ARACIN SAVRULMASINI ÖNLEMEK
Frenleme esnasında araç bir tarafa
savruluyorsa; SAVRULMA YÖNÜNDEKİ FREN
AYARI SIKIDIR.
Frenleme esnasında fren pedalının
titremesi DİSK VE KAMPANA
YÜZEYLERİNİN BOZUK olmasından
kaynaklanır.
Frene basıldığında etkili bir frenleme
olmuyorsa; BALATALARIN VE FREN
SİSTEMİNİN AŞIRI ISINMASINDAN
kaynaklanır.
Westinghouse’lu fren sisteminin
avantajı;
FREN YUMUŞATMAKTIR.
Westinghouse’lu
fren sistemi bulunan araçlarda yolda
giderken araç stop ettirilirse FREN
TUTMAZ.
Hidrolik frenlerde westinghouse (hidrovak)
vakum hortumu patlak ise FREN PEDALI
ÇOK SERTLEŞİR.
Motor (kompresyon) frenin etkisi;TAŞITI
YAVAŞLATIR.
Diskli fren sisteminin avantajı;
BALATA VE DİSK YÜZEYİNİN DAHA KOLAY
SOĞUMASIDIR.
ÜNİTE 5: ÖN DÜZEN SİSTEMİ
Süspansiyon sisteminin
parçaları; 1)AMORTİSÖR
2)YAYLAR
Yayların görevi;
YOLDAN DOLAYI MEYDANA GELEN TİTREŞİM VE
DARBELERİ ÜZERİNE ALIR.
Amortisörün görevi;
YAYLARIN SALINIMINI KONTROL EDER.
Aracın ön takımlarının kontrolü
yapılırken ROT BAŞLARINA bakılır.
Araç düz yolda normal seyrederken çekme
yapıyorsa; ÖN LASTİKLERİN HAVA
BASINCI EŞİT DEĞİLDİR.
Aracın ön tekerleklerinde balanssızlık
varsa; DİREKSİYONDA TİTREŞİMLER
HİSSEDİLİR.
Aracın direksiyon boşluğu fazlalaşmış
ise;
1)ROT
BAŞLARI
AŞINMIŞTIR.
2)DİREKSİYON KUTUSU ARIZALIDIR.
Düz yolda normal hızda geçerken araçta
titremeler varsa; LASTİKLERDE
BALANSSIZLIK VARDIR.
Direksiyon sisteminin bakımı yapılırken;
DİREKSİYON KUTUSU YAĞINA BAKILIR.
Aracın direksiyonu zor dönüyorsa;
LASTİKLERİN HAVASI TAVSİYE EDİLEN
DEĞERDEN AZDIR.
Belirli hız aralıklarında direksiyonda
titremeler oluyorsa; LASTİKLER
BALANSSIZDIR.
Rot ayarının yapılmasının sebebi;
LASTİK AŞINTILARINI ÖNLEMEK VE ARACIN
DÜZGÜN İSTİKAMET TAKİBİ İÇİN YAPILIR.
Ön tekerleklerde düzensiz lastik
aşıntısının sebebi; ROT AYARININ
BOZUK OLMASINDAN KAYNAKLANIR.
ÜNİTE 6:YENİ
ARACA İLK BAKIM
RODAJ SÜRESİ
(0-2000 KM.)
1)FAZLA
SÜRAT YAPILMAZ 2)ANİ DURUŞ
VE KALKIŞ YAPILMAZ
3)ANİ
FREN YAPILMAZ
4)ARAÇ UYGUN VİTES VE DEVRİNDE
KULLANILMALI
DİZEL NOTLARI
Dizel motorlarda yanma; SIKIŞTIRILMIŞ
HAVA ÜZERİNE ENJEKTÖRDEN MOTORİN
PÜSKÜRTMESİYLE yapılır.
Dizel motorlarda yanma ENJEKTÖR
ile gerçekleşir.
Dizel motorlarda silindirlere SADECE
HAVA dolar.
Enjeksiyon pompasına basınçlı mazotu
gönderen parça BELEME POMPASI.
Enjektörlere basınçlı mazotu gönderen
parça ENJEKSİYON POMPASI.
Dizel motorlarda yakıt sisteminde
olmayan parça KARBÜRATÖR
Dizel motorlu aracı çalıştıramıyorsanız
YAKIT SİSTEMİ HAVA YAPMIŞTIR.
Dizel motorlarında yakıt sistemi hava
yapmış ise MOTOR ÇALIŞMAZ.
Dizel motorlarda egzoz duman rengi çok
siyah çıkıyor ise;
1)YAKIT
POMPASINA
2)HAVA
FİLTRESİNE bakılır.
Dizel motorlarında yakıt sisteminin hava
yapmasının sebebi;
1)YAKIT
FİLTRESİNİN TEMİZLENMESİNDEN
2)YAKIT
DEPOSUNDAKİ YAKITIN TAMAMEN BİTMESİ
3)YAKIT
BORULARININ SÖKÜLMESİ | 
